ABSTRACT
Cats emerge as a significant symbol in Turkish folk culture that embodies positive and negative attributes. This study aims to examine the mystical status of cats in memorates, including their characters and functions in folktales. It also explores the symbolic values attributed to cats, their place in Turkish mythology, and their roles within the cultural structure. Accordingly, this study investigates how the cat motif reflects the relationships between individuals and fate, moral norms, and supernatural forces and focuses on how this feline figure acquires meaning across situations and narrative types. In addition, the study includes examples from the beliefs and narratives of Turkic communities outside Türkiye, supported by an extensive literature review and data obtained from social and digital platforms. The findings indicate that the cat motif is widely used in memorates and folktales—two significant narrative genres in Turkish culture—thereby reflecting a deeply rooted and rich belief system regarding cats and the creative imagination and capacity of the people. In addition to the various functions of cats in oral tradition, the study seeks to identify their positions in memorates and folktales. Ultimately, it aims to determine the place of the cat motif within the deep symbolic layers of folk narratives and the framework of cultural continuity. Examining the role of cats in memorates and folktales contributes to an enhanced understanding of Turkish cultural and intellectual dimensions and provides a fresh insight on the symbol and motif of the cat in folk narratives.
Keywords:
Cat symbolism, mythological animals, Turkish folk beliefs, shape-shifting, demonic beings
References
1Acıpayamlı, O. (1961). Türkiye’de doğumla ilgili âdet ve inanmaların etnolojik etüdü. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
2Alptekin, A. B. (2005). Hayvan masallarõ (2. bs.). Akçağ Yayõnlarõ.
3Aslan, N. (2004). Şekil değiştirme motifinin anlatõlarõmõzdaki bazõ yansõmalarõ üzerine. Millî Folklor, 16(64), 37±43. https://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/namik_aslan_sekil_degistirme_motifi_anlatilar_yansima.pdf
4Balõkçõ, Ş. (2023). Mardin sahasõ demonik varlõk anlatõlarõ. Folklor Akademi Dergisi, 6(2), 778±792. https://doi.org/10.55666/folklor.1316939
5Baş, M. (2018). Tirebolu çevresinde yerleşik halk inanõşlarõ. Oğuz-Türkmen Araştõrmalarõ Dergisi, 2(2), 28±44. https://dergipark.org.tr/tr/pub/otad/article/503191
6Bayat, F. (2012). Türk mitolojik sistemi 2 (2. bs.). Ötüken Yayõnlarõ.
7Baysan, M. (2021). Kütahya'da derlenen memorat örnekleri üzerine inceleme. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 14(34), 553±572. https://doi.org/10.12981/mahder.883033
8Boratav, P. N. (2011). Az gittik uz gittik (9. bs.). İmge Kitabevi.
9Boratav, P. N. (2016a). 100 soruda Türk folkloru. Bilgesu Yayõnlarõ.
10Boratav, P. N. (2016b). 100 soruda Türk halk edebiyatõ (4. bs.). Bilgesu Yayõnlarõ.
11Boz, İ. (2023). Anadolu masallarõndaki yasak (tabu) motiflerinin kültürel unsurlar açõsõndan incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16 (41), 69±81. https://doi.org/10.12981/mahder.1190327
12Çobanoğlu, Ö. (2003). Türk halk kültüründe memoratlar ve halk inançlarõ. Akçağ Yayõnlarõ.
13Çobanoğlu, Ö. (2009). Türk halk kültüründe şeytan telakkisi üzerine tespitler. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2(3±4), 269±282. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mahder/article/407543
14Çoruhlu, Y. (2011). Türk mitolojisinin ana hatlarõ (4. bs.). Kabalcõ Yayõnlarõ.
15Doğan, S. (2009). Kõrgõz masallarõ (Metin-inceleme) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
16Duvarcõ, A. (2005). Türklerde tabiat üstü varlõklar ve bunlarla ilgili kabuller, inanmalar, uygulamalar. Bilig, 32, 125±144. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilig/article/267804
17Erin, İ. (2019, Temmuz 23). Cinleri gören Dursun Dayõ ile cinlerin düğün yaptõklarõ dereye gittik±paranormal olaylar [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=MU9IKWNXTwA&ab_channel=izzeterin
18Fedakâr, S. (2011). Özbek sözlü geleneğinde masallar. Egetan Yayõnevi.
19Gökcen Kayabaşõ, R., & Aydoğan, T. (2018). Aksaray efsanelerinde mitolojik izler. Turkish Studies, 13 (28), 453±468. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14666
20Günay, U. (1992). Masal. In Türk Dünyasõ El Kitabõ (Cilt 3, s. 321). Türk Kültürünü Araştõrma Enstitüsü Yayõnlarõ.
21Kara, E. (2017). Türk destanlarõnda Şamanistik unsurlarõn tespiti ve değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
22Küçük, A. (2011). Doğu Karadeniz yöresi doğum sonrasõ inanõş ve uygulamalarõnda cadõ/obur. Karadeniz Uluslararasõ Bilimsel Dergi, 12, 123±136. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/article/175544
23Ögel, B. (2020). Türk mitolojisi (8. bs., Cilt 2). Altõnordu Yayõnlarõ.
24Özcan, D., & Bahadur, Y. (2020). Uşak masallarõnda olağanüstülükler motifi. Uluslararasõ Halkbilimi Araştõrmalarõ Dergisi, 3(4), 268±285. https://dergipark.org.tr/en/pub/uhad/article/675255
25Özkan, İ. (2023). Bulgaristan Türk masallarõ. In F. A. Turan & M. N. Önal (Ed.), Türk dünyasõ masal araştõrmalarõ (ss. 249±284). Atatürk Kültür Merkezi Başkanlõğõ. https://akmb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/05/Turk-Dunyasi-Masal-Arastirmalari_.pdf
26Öztürk, Ö. (2009). Folklor ve mitoloji sözlüğü. Phoenix Yayõnlarõ.
27Polat, İ. (2019). Anlatõlardan seyahatnamelere olağanüstü bir varlõk: Keftar ya da Kaftarküski. Türk Uluslararasõ Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştõrmalarõ Dergisi, 19, 399±408. https://doi.org/10.12992/TURUK825
28Sakaoğlu, S. (2002). Gümüşhane ve Bayburt masallarõ. Akçağ Yayõnlarõ.
29Shakori, S. (2010). Urmiye halkõ arasõnda mevcut bazõ Türk halk inançlarõna bir bakõş. In III. Uluslararasõ Türk Dili ve Edebiyatõ Öğrenci Kongresi (s. 903±907). İstanbul Kültür Üniversitesi.
30T.C. Kültür ve Turizm Bakanlõğõ. (2024, Kasõm 5). Altõn Jüzik/Altõn Yüzük [e-Kitap]. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-78577/kazak-halk-edebiyati.html
31Tezel, N. (1997). Türk masallarõ 1 (5. bs.). T.C. Kültür Bakanlõğõ Yayõnlarõ.
32Torun, A., & Yõldõz, K. (2013). Bir eğitim metodu olarak tehdit ve korkutma içeren ninniler ve bunlarõn Jung'un ªortak bilinçdõşõº kavramõ açõsõndan tahlili. Electronic Turkish Studies, 8(8). http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4926
33Yedi Kardeşler. (2017). Hikayelerimizden. https://hikayelerimizden.com/masal-2/yedi-kardesler.html
34Yõlmaz, M. (2023). Mucur'da kõrklama geleneğine bağlõ inanõş ve uygulamalar üzerine bir değerlendirme. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 8 (1), 50±77. https://doi.org/10.30568/tullis.1279106
35Yüksel, D. (2007). Gaziantep ve çevresinde doğumla ilgili inanõş ve uygulamalar [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp